Terug naar artikelen
artikel

Wie is verantwoordelijk voor het verband tussen RI&E, PSA, PAGO en verzuim?

Daniel Krikke4 min leestijd
Een man van middelbare leeftijd bespreekt documenten aan een tafel in een vergaderruimte.

Het arbodossier van de meeste organisaties bestaat uit vier documenten die elkaar nooit ontmoeten. Niet omdat niemand ze beheert. Juist omdat iedereen er één beheert. De RI&E hoort bij de preventiemedewerker of de externe arbodienst die de RI&E heeft opgesteld. Het PSA-onderzoek hoort bij het bureau dat de vragenlijst heeft uitgezet. Het PAGO hoort, terecht, bij de bedrijfsarts, die de individuele uitkomsten om goede redenen niet deelt. De verzuimregistratie hoort bij HR, dat het cijfer per maand doorgeeft aan het management. Vier documenten, vier eigenaren en niet één van hen heeft in zijn functieomschrijving staan dat hij het verband tussen de vier bewaakt.

Dat is iets anders dan zeggen dat de informatie versnipperd is. De informatie staat los van elkaar omdat niemand ervoor verantwoordelijk is dat ze samenkomt. Daarmee is het in de eerste plaats een governancevraagstuk, met één vraag die elke organisatie voor zichzelf moet beantwoorden: wie kijkt er, bij ons, naar het geheel? Formeel ligt het antwoord vast: de werkgever is verantwoordelijk voor het arbobeleid, en de wet gaat ervan uit dat PSA deel uitmaakt van de RI&E en dat het PAGO aansluit op de risico's daaruit. In de praktijk is die samenhang aan niemand toegewezen.

Vier eigenaren, geen eigenaar van het verband

Kijk naar wat er gebeurt als een RI&E een risico signaleert op een afdeling, bijvoorbeeld een hoge psychosociale belasting door onderbezetting. De preventiemedewerker legt dat vast in het plan van aanpak en gaat door naar het volgende onderdeel van de RI&E. Een jaar later voert een ander bureau het PSA-onderzoek uit, met een eigen vragenlijst en een eigen rapportage, zonder dat iemand controleert of het eerder gesignaleerde risico daarin terugkomt of juist is afgenomen. Weer later meldt de bedrijfsarts in de groepsrapportage van het PAGO een patroon van vermoeidheidsklachten op diezelfde afdeling, maar die rapportage wordt door niemand naast de RI&E of het PSA-onderzoek gelegd. En wanneer het verzuim op die afdeling uiteindelijk stijgt, bekijkt HR dat cijfer op zichzelf, zonder de RI&E van twee jaar geleden erbij te pakken.

Elke stap in deze keten is goed uitgevoerd, en juist dat maakt het probleem zo hardnekkig. Er valt niemand iets te verwijten: niet de preventiemedewerker, niet het PSA-bureau, niet de bedrijfsarts en niet HR. Toch gaat er bij elke overdracht informatie verloren, omdat het signaal uit de ene stap nergens wordt doorgegeven aan de volgende.

Wat de cijfers over uitvoering zeggen

Over het verband tussen de vier instrumenten bestaan geen cijfers. Over het eerste instrument wel, en die stemmen niet gerust. Van de Nederlandse bedrijven heeft 68 procent een RI&E opgesteld, maar van die RI&E’s scoort 30 procent onvoldoende op kwaliteit. Van de werkgevers geeft bovendien slechts 20 procent aantoonbaar voorlichting aan werknemers over risico’s en houdt toezicht op veilig en gezond werken (Nederlandse Arbeidsinspectie, Arbo in Bedrijf 2024-2025). Met andere woorden: zelfs het eerste, meest basale onderdeel van het arbodossier voldoet bij bijna een derde van de organisaties die het wel hebben, niet aan de kwaliteitseisen. Als dat al zo is binnen één instrument, is de kans dat er tussen vier instrumenten een werkend verband bestaat, nog kleiner.

Een systeem lost geen eigenaarschap op

Veel organisaties die dit probleem herkennen, zoeken de oplossing in techniek: een platform dat de vier bronnen samenbrengt. Dat helpt, maar het lost het kernprobleem niet op als de organisatie niet tegelijk vastlegt wie naar dat samengebrachte beeld kijkt en wie bevoegd is om er iets mee te doen. Een dashboard dat niemand periodiek doorneemt, voegt weinig toe aan vier losse rapporten; de informatie staat dan alleen overzichtelijker opgeslagen.

Bij het Nederlands Expertisecentrum Vitaliteit zien we dit onderscheid in de praktijk. Organisaties die ons vragen om hun RI&E, PSA, PAGO-aggregaten en verzuimdata in NEVWARE samen te brengen, stellen bijna altijd eerst de techniekvraag. Minstens zo belangrijk is de vraag die daarna komt: wie binnen de organisatie het mandaat krijgt om signalen uit die samengevoegde data te agenderen bij het management en op welk moment dat gebeurt. Zonder dat antwoord verschuift het probleem van meerdere ongekoppelde documenten naar één ongebruikt dashboard.

Wie stelt de vraag?

In de praktijk betekent dit dat het eigenaarschap van het verband een plek moet krijgen op het niveau waar de instrumenten al samenkomen: bij de directie of bij een vaste overlegstructuur tussen de preventiemedewerker, de bedrijfsarts en HR. Dat hoeft geen extra project te worden. Een vast agendapunt volstaat, waarop steeds dezelfde vraag terugkomt: is er sinds de vorige keer een signaal uit de RI&E, het PSA-onderzoek, de PAGO-aggregaten of het verzuim bijgekomen dat om actie vraagt, en is dat signaal gedeeld met de andere drie? Daar is iemand voor nodig die deze vraag daadwerkelijk stelt, elke keer opnieuw.

Bronnen

Nederlandse Arbeidsinspectie (2026). Arbo in Bedrijf 2024-2025. Rapport, 23 april 2026. https://www.nlarbeidsinspectie.nl/documenten/2026/04/23/arbo-in-bedrijf-2024-2025

Klaar om resultaten te behalen?

Plan vrijblijvend een demo en zie wat NEVWARE voor jouw organisatie kan betekenen.

Plan een demo

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwste inzichten over vitaliteit en HR-analytics in je inbox.